1457

ENG2 793

Ava Yazdchi

ارجاعات تلميحي در فيلم‌هاي علمي‌-تخيلي و درام‌-كمدي با زيرنويس فارسي بر اساس مدل لپيهالم

كارشناسي ارشد

1405/06/28

195 P .

محمود افروز

داريوش نژاد انصاري مهابادي

ترجمه ديداري‌شنيداري , ترجمه زيرنويس , ارجاعات تلميحي , تلميح , ليپيهالم , چت جي پي تي

Allusions are one of the culturally loaded an‎d intertextual elements in films, which makes their translation difficult an‎d challenging because of some linguistic, temporal, spatial an‎d cultural constraints. This study aims to investigate the subtitling strategies employed in rendering allusions in Persian subtitles of English audiovisual content an‎d compare the performance of human translators with translations generated by ChatGPT using two different pro‎mp‎ts. The design of the study is descriptive an‎d corpus-based. The corpus of the research consists of nine movies from various genres, including drama an‎d science fiction, as well as one episode of the series Fargo. Proper name an‎d key phrase allusions were identified an‎d analyzed based on Leppihalme’s (1997) model. The allusions were also translated by ChatGPT using two different pro‎mp‎ts an‎d they were compared with the original subtitles. The findings indicated that retention was the predominant strategy for translating proper name allusions. For rendering key phrase allusions, the predominant strategy was literal translation. However, human translators showed greater diversity in the strategies used for translating these culturally embedded meanings than translations produced by ChatGPT. The results also suggested that the translations produced by the detailed pro‎mp‎t employed a wider range of translation strategies, although these differences in the employed strategies were relatively small an‎d literal translation remained the dominant strategy in the translation of allusions. This study highlights the rule of pro‎mp‎t design in the strategies used to translate allusions. The findings contribute to audiovisual translation research an‎d provide useful insights for translators an‎d the development of AI tools.

تلميحات فرهنگي و بينامتني از مهم‌ترين چالش‌هاي ترجمه ديداري‌شنيداري، به‌ويژه در ترجمه زيرنويس، به شمار مي‌روند؛ زيرا انتقال معنا و كاركرد آن‌ها نياز به درك عميق از زبان، فرهنگ و محدوديت‌هاي فني زيرنويس كه شامل محدوديت هاي زماني و مكاني هست، دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسي راهبردهاي به‌كاررفته در ترجمه ارجاعات تلميحي در زيرنويس فارسي فيلم‌هاي انگليسي‌زبان انجام شده است. چارچوب نظري پژوهش بر اساس طبقه‌بندي تلميحات ليپيهالم و راهبردهاي ترجمه او است. در اين پژوهش، 9 فيلم انگليسي‌ و يك ‌قسمت از سريال فارگو انتخاب شدند. تمامي ارجاعات تلميحي موجود در ديالوگ‌هاي اين فيلم‌ها شناسايي، استخراج و بر اساس الگوي ليپيهالم در دو دسته تلميحات اسم خاص و تلميحات عبارت كليدي طبقه‌بندي شدند. اين ارجاعات تلميحي همچنين با فراهم كردن دو نوع پرامپت ساده و تفضيلي توسط چت جي پي تي ترجمه شدند. سپس، راهبردهاي مورد استفاده مترجمان و چت جي پي تي در ترجمه اين ارجاعات به فارسي به‌صورت توصيفي و با استفاده از تحليل كمي و كيفي بررسي شد. نتايج اين پژوهش نشان داد كه مترجمان و چت جي پي تي در ترجمه تلميحات اسم خاص، بيشتر از راهبرد حفظ نام با حداقل تغيير و در ترجمه تلميحات عبارت كليدي، عمدتاً از ترجمه تحت‌اللفظي استفاده كرده‌اند. در مواردي نيز راهبردهايي مانند جايگزيني، توضيح درون‌متني، بازآفريني و حذف، متناسب با محدوديت‌هاي زماني و مكاني زيرنويس و ميزان آشنايي مخاطبان فارسي‌زبان با ارجاعات فرهنگي، به كار گرفته شده است. نتايج اين پژوهش مي‌تواند در ارتقاي كيفيت ترجمه ديداري‌شنيداري، پيشرفت ابزارهاي هوش مصنوعي، پژوهش‌هاي ترجمه فرهنگي و مطالعات زيرنويس كاربرد داشته باشد و درك بهتري از نحوه انتقال ارجاعات فرهنگي و بينامتني در ترجمه زيرنويس فارسي فراهم آورد.

اوا يزدچي

4031744019

مترجمي زبان انگليسي

زبان و ادبيات انگليسي

170401

170402

5

170403

170404

170405

170406

170407

170408

170409

170410

170411

170412

Audiovisual Translation , Subtitling , Allusion , Leppihalme’s model , ChatGPT