1272

ENG3 199

AliRezA Jamalimanesh

بررسي سرمايه هاي چندگانه ي بورديويي و ترجمه ي ادبيات داستاني در ايران: موردپژوهي ادبيات داستاني ترجمه شده توسط زنان مترجم ايراني پس از انقلاب جمهوري اسلامي ايران

دكتري

1403/11/6

256 p.

Zahra Amirian

Dariush Nejad Ansari

بورديو , عادت‌واره , ترجمه ادبي , بانوان مترجم ايراني , سرمايه

This dissertation, situated within Pierre Bourdieu’s sociological framework, examines the acquisition and strategic deployment of various forms of capital—cultural, social, economic, and symbolic—by Iranian women literary translators in the post-1979 period. Drawing on Bourdieu’s concepts of field, habitus, and capital, the study investigates how these translators navigate a field historically dominated by men, challenging entrenched power dynamics and asserting their professional identities. A mixed-methods approach, combining quantitative surveys and qualitative interviews with key stakeholders, including male and female translators, publishers, and academic experts, is employed. The analysis of a corpus of 27 translated literary novels, identified through these interviews, reveals the intersection of Bourdieusian capital and translation practices in the Iranian context. Despite significant challenges—such as economic constraints and censorship—Iranian women translators have strategically mobilized their habitus to enhance their visibility and influence within the field. The findings suggest that capital accumulation functions both as a mechanism of self-assertion and as a driving force, enabling women to navigate the complexities of copyright, censorship, and publication processes in pursuit of professional advancement. Furthermore, the study demonstrates that the increasing presence of female translators in Iran is not merely the result of uniform opportunities but stems from strategic adaptations to the specific socio-political and cultural conditions of the field. This research contributes to a deeper understanding of the sociological dimensions of literary translation in Iran, providing insights into how women challenge structural barriers within the field. It lays the groundwork for future research on the intersection of gender and literary translation and advocates for the establishment of professional organizations to standardize translation quality and protect intellectual property. The study also calls for formal recognition of translators’ contributions, thereby enhancing their visibility and influence, particularly among women, in the Iranian literary ecosystem. Additionally, it proposes the creation of specialized entities, such as editorial boards and literary critics, to ensure the quality and accessibility of translated works.

اين رساله، با اتكا بر چارچوب نظري پير بورديو، نحوه‌ي كسب و كاربست راهبردي انواع سرمايه، فرهنگي و اجتماعي و اقتصادي و نمادين، توسط بانوان مترجم ايراني را در ميدان ترجمه‌ي آثار ادبي پس از انقلاب اسلامي 1357 تحليل مي‌كند. با بهره‌گيري از مفاهيم بنيادين بورديو، از جمله ميدان، عادت‌واره (هابيتوس) و سرمايه، اين پژوهش مي‌كوشد آشكار سازد كه چگونه اين زنان توانسته‌اند در بستر پيچيده‌ي ترجمه‌ي آثار ادبي، ساختارهاي سنتي قدرت را به چالش بكشند و جايگاه حرفه‌اي خود را تثبيت كنند. از رهگذر واكاوي ابعاد اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و زباني اين حوزه، اين پژوهش نشان مي‌دهد كه بانوان مترجم ايراني چگونه با بهره‌گيري از سرمايه‌هاي متنوع، موانع ساختاري را پشت‌سر گذاشته‌اند و نقش خويش را در اين ميدان بازتعريف كرده‌اند. روش‌شناسي اين پژوهش تلفيقي از ابزارهاي كمّي و كيفي است؛ بدين ترتيب كه از پرسش‌نامه‌هاي كمّي و مصاحبه‌هاي كيفي براي گردآوري ديدگاه‌هاي كنشگران مهم حوزه‌ي ترجمه‌ي آثار ادبي ايران، از جمله مترجمان خانم و آقا، ناشران و متخصصان دانشگاهي استفاده شده است. همچنين، 27 رمان ترجمه‌شده كه از طريق اين مصاحبه‌ها شناسايي گرديده‌اند، به‌صورت نظام‌مند تحليل شده‌اند تا پيوند ميان سرمايه‌هاي بورديويي و پويايي‌هاي ميدان ترجمه ادبي در ايران تبيين شود. يافته‌ها حاكي از آن است كه بانوان مترجم ايراني، با وجود مواجهه با محدوديت‌هاي اقتصادي، سانسور و دشواري دسترسي به متون اصلي، توانسته‌اند عادت‌واره‌هاي خود را به‌طور راهبردي به‌ كار گيرند و از سرمايه‌ي نمادين براي كسب اعتبار و نفوذ در اين ميدان بهره جويند. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه انباشت سرمايه‌هاي بورديويي نه‌تنها ابزار اثبات هويت حرفه‌اي اين مترجمان، بلكه عاملي انگيزشي قلمداد مي شود كه آن‌ها را در رويارويي با چالش‌هايي همچون حقوق مؤلف، سانسور، فرايندهاي انتشار و محدوديت‌هاي مالي توانمند ساخته است. افزون بر اين، يافته‌ها روشن مي‌سازند كه افزايش حضور بانوان مترجم در ميدان ادبي ايران، حاصل سازگاري هوشمندانه‌ي آن‌ها با موقعيت خاص فرهنگي، اجتماعي و سياسي و به‌كارگيري راهكارهاي هوشمندانه است. پيامدهاي اين پژوهش از چند منظر حائز اهميت است. نخست، اين پژوهش افق‌هاي تازه‌اي در فهم جامعه‌شناختي ترجمه‌ي آثار ادبي در ايران مي‌گشايد و نقش زنان مترجم را در تعامل با ساختارهاي اين ميدان و مقاومت در برابر آن‌ها برجسته مي‌كند. دوم، اين رساله چارچوبي براي مطالعات آتي در زمينه‌ي تعامل جنسيت و ترجمه ارائه مي‌دهد و نقش محوري سرمايه را در شكل‌دهي فرصت‌ها و محدوديت‌هايي كه بانوان ايراني در اين حوزه با آن مواجه هستند، برجسته مي‌سازد. افزون بر اين، يافته‌ها ضرورت ايجاد نهادهاي حرفه‌اي براي استانداردسازي كيفيت ترجمه و حفاظت از حقوق معنوي مترجمان را مطرح مي‌كنند؛ نهادهايي كه مي‌توانند الگويي مشابه سازمان‌هاي حرفه‌اي كشورهاي غربي داشته باشند و جايگاه حرفه‌اي مترجمان ايراني را ارتقا دهند. همچنين، اين رساله بر اهميت شناسايي و قدرداني از نقش مترجمان آثار ادبي از طريق سازوكارهاي رسمي تأكيد مي‌كند، امري كه مي‌تواند به افزايش ديده‌شدن و اثرگذاري آن‌ها، به‌ويژه زنان، در سپهر ادبي ايران منجر شود. در نهايت، اين پژوهش پيشنهادهايي عملي براي بهبود ساختار ميدان ترجمه‌ي آثار ادبي در ايران ارائه مي‌دهد و هم‌زمان، باورهاي رايج درباره‌ي جنسيت و ترجمه در اين بستر را به چالش مي‌كشد.

عليرضا جمالي منش

981765001

مترجمي زبان انگليسي

زبان و ادبيات انگليسي

119392

119393

5

119394

119395

119396

119397

119398

119399

119400

119401

119402

119403

Bourdieu , Habitus , Literary Translation , Iranian Women Translators , Capital