1267

COU3 119

Atefeh Ahmadi

واكاوي و ساخت فرايندهاي تغيير در زوج درماني هيجان مدار

دكتري

2024/12/15

301 p.

عذرا اعتمادي تودشكي

زوج درماني هيجان مدار , فرايندهاي تغيير , شبكه هاي فضاي حالت

The present study aimed to identify and validate the change processes in Emotionally Focused Couples Therapy (EFCT) and develop an instrument to measure these processes. This mixed-exploratory research was conducted in two main stages, encompassing qualitative, quantitative, and mixed-method approaches. In the first stage, change processes were identified through thematic analysis and validated using triangulation and state space grids. In the second stage, a measurement tool for these processes was developed and validated. In the first stage, a qualitative approach was utilized. Data were collected by observing therapy sessions of three couples with a demand-withdraw attachment dynamic (female-demand/male-withdraw) and conducting interviews with participants (couples and the therapist). Thematic analysis was employed to analyze the data. In the second step of this stage, the identified change processes were validated through two methods: triangulation (a qualitative method) and state space grids (a mixed-method approach). In triangulation, data were gathered from three sources: interviews with 10 therapists, interviews with 10 couples treated with EFCT, and a review of relevant academic literature. These data were analyzed using thematic analysis, and the results were compared and integrated with the initial findings to confirm the final categories. This process resulted in 55 initial codes, 19 subcategories (secondary change processes), and six main categories (primary change processes). The primary change processes included alliance formation, identifying the core issue, gaining insight, experiencing new interactions, acquiring skills, and differentiation. In the second part of this step, state space grids were used to observe and track the identified change processes in the interactions of the three couples undergoing therapy. Visualizing the state space grids of couple interactions provided evidence for validating the identified change processes. In the second stage, the identified change processes from the first stage served as the foundation for developing the questionnaire. Content validity was assessed by five EFCT experts using the Content Validity Ratio (CVR) and Content Validity Index (CVI), resulting in an initial questionnaire with 38 items. To eva‎luate the reliability of the instrument, internal consistency was measured using Cronbachʹs alpha, split-half reliability, and Guttman’s lambda, all yielding acceptable results. Construct validity was assessed using two methods. The newly developed questionnaire was administered alongside two other instruments—a conflict resolution questionnaire and a modified marital quality scale—to 120 participants. Convergent and divergent validity were established through traditional correlational analysis. Furthermore, confirmatory factor analysis (CFA) was employed to assess model fit and construct validity. The model demonstrated good fit, and both convergent and divergent validity were confirmed. The findings underscore the pivotal role of identifying and validating change processes in EFCT for understanding its therapeutic mechanisms. These insights contribute to theoretical advancement and provide therapists and researchers with tools for designing effective interventions, eva‎luating therapy progress, and enhancing the theoretical framework of EFCT. The developed instrument serves as a practical complement, enabling the assessment of these processes and paving the way for evidence-based research and interventions.

پژوهش حاضر با هدف شناسايي و معتبرسازي فرايندهاي تغيير در زوج‌درماني هيجان‌مدار و ساخت ابزاري براي سنجش اين فرايندها انجام شد. پژوهش از طريق روش تحقيق آميخته-اكتشافي شامل بخش‌هاي كيفي، كمي، تركيبي، و در دو مرحله‌ي اصلي به اجرا درآمد. در مرحله‌ي اول، فرايندهاي تغيير از طريق تحليل مضمون شناسايي، و با دو روش سه سويه سازي و شبكه‌هاي فضاي حالت معتبرسازي شدند. در مرحله‌ي دوم، ابزار سنجش اين فرايندها تدوين و اعتباريابي شد. بمنظور تحقق هدف پژوهش در مرحله اول، از رويكرد كيفي استفاده شد. داده‌ها از طريق مشاهده‌ي فيلم جلسات زوج‌درماني هيجان‌مدار 3 زوج با الگوي دلبستگي «زن خواهان-مرد گريزان» و مصاحبه با شركت‌كنندگان (زوج‌ها و درمانگران) گردآوري و با روش تحليل مضمون بررسي شدند. در گام دوم اين مرحله، بمنظور تأمين اعتبار فرايندهاي تغيير شناسايي شده، از دو روش سه سويه سازي (روش كيفي) و شبكه‌هاي فضاي حالت (روش تركيبي) بهره گرفته شد. داده‌ها در سه سويه سازي از سه منبع مصاحبه با 10 نفر درمانگر، مصاحبه با 10 زوج درمان شده با رويكرد هيجان مدار و مطالعه‌ي متون علمي مرتبط، گردآوري شده و از طريق روش تحليل مضمون مورد تحليل قرار گرفتند. در نهايت، نتايج تحليل مضمون سه‌سويه‌سازي با مقولات مستخرج از گام اول مقايسه و ادغام شد و مقولات نهايي تأييد شدند. يافته‌هاي اين مرحله شامل 55 كد اوليه، 19 زيرمقوله (فرايندهاي تغيير فرعي) و 6 مقوله (فرايندهاي تغيير اصلي) بودند. فرايندهاي تغيير اصلي شامل شكل گيري اتحاد، شناسايي مشكل اصلي، كسب بينش، تجارب جديد، مهارت ورزي و تمايز بودند. در بخش دوم اين گام، فرايندهاي تغيير شناسايي شده، از طريق روش تركيبي شبكه‌هاي فضاي حالت در تعاملات زوجين تحت درمان، مشاهده و ردگيري شدند. يافته‌ها در اين بخش بواسطه‌ي ترسيم شبكه‌هاي فضاي حالت مربوط به تعاملات زوجي 3 زوج درمان شده با رويكرد هيجان مدار، چگونگي وقوع فرايندهاي تغيير شناسايي شده را به تصوير كشيده و به اين طريق، شواهدي در جهت تأييد اين فرايندها فراهم نمودند. در مرحله دوم، فرايندهاي تغيير شناسايي‌شده در مرحله‌ي اول به‌عنوان مبناي طراحي پرسشنامه مورد استفاده قرار گرفتند، و ضمن محاسبه‌ي روايي محتوا با كمك 5 نفر متخصص در حوزه هيجان مدار و پژوهش، و از طريق محاسبه‌ي نسبت روايي محتوايي (CVR) و شاخص روايي محتوايي (CVI)، نسخه‌ي اوليه‌ي پرسشنامه با 38 گويه تهيه شد. در ادامه به منظور سنجش اعتبار ابزار، پايايي پرسشنامه با استفاده از سه روش آلفاي كرونباخ، دونيم‌سازي و گاتمن بررسي و با مقادير قابل قبول تأييد شد. روايي آزمون نيز از طريق روايي سازه به دو روش محاسبه شد. پرسشنامه محقق ساخته همزمان با دو پرسشنامه‌ي همسو و غيرهمسوي تعارضات زناشويي و مقياس اصلاح شده‌ي كيفيت رابطه‌ي زناشويي برروي 120 نفر اجرا گرديد و از طريق محاسبه همبستگي بين اين ابزارها، روايي همگرا و واگراي پرسشنامه محقق ساخته به روش سنتي تأييد گرديد. در روش ديگر، از روش تحليل عاملي تأييدي (CFA) جهت بررسي برازش مدل و روايي سازه استفاده شد و ضمن تأييد برازش مدل، روايي سازه در دو بعد همگرا و واگرا نيز مورد تأييد قرار گرفت. يافته‌هاي پژوهش نشان داد كه شناسايي و معتبرسازي فرايندهاي تغيير در زوج‌درماني هيجان‌مدار، نقشي كليدي در فهم سازوكارهاي درماني اين رويكرد دارد. اين يافته‌ها، علاوه بر توسعه دانش نظري، مي‌توانند به درمانگران و پژوهشگران در طراحي مداخلات مؤثر، ارزيابي روند درمان و توسعه‌ي نظري رويكرد كمك كنند. ابزار طراحي‌شده نيز به‌عنوان مكملي كاربردي، امكان سنجش اين فرايندها را فراهم آورده و زمينه را براي تحقيقات و مداخلات مبتني بر شواهد هموار مي‌سازد.

عاطفه احمدي

971515001

مشاوره خانواده

مشاوره

118015

118016

5

118017

118018

118019

118020

118021

118022

118023

118024

Emotionally focused couple therapy , Change processes , State Space Grids (SSG)

Helena J. M. Pennings