متناسب‌سازي بازي و فعاليت‌ها براساس روش پاسخ كاملا فيزيكي(TPR) و مقايسه اثربخشي آن با روش سيستم ارتباطي مبادله تصوير (PECS) بر مهارت‌هاي ارتباطي، زبان بياني و دريافتي كودكان با اختلال طيف اُتيسم

چكيده هدف پژوهش حاضر، متناسب‌سازي بازي و فعاليت‌ها بر اساس روش پاسخ كاملاً فيزيكي و مقايسه اثربخشي آن با روش سيستم ارتباطي مبادله تصوير بر مهارت‌هاي ارتباطي، زبان دريافتي و بياني كودكان داراي اختلال طيف اُتيسم بود. پژوهش از نظر روش تركيبي (كيفي–كمي) بود. در بخش كيفي، با استفاده از مطالعه اسنادي هدفمند و روش سنتز پژوهي منابع علمي منتشرشده بين سال‌هاي 2013 تا 2024، مؤلفه‌هاي روش پاسخ كاملاً فيزيكي استخراج و بر اساس آن يك پروتكل مداخله‌اي 22 جلسه‌اي تدوين شد. روايي محتوايي پروتكل از طريق روش دلفي و نظر 10 نفر از متخصصان بررسي و تأييد گرديد (CVI=0/9). در بخش كمي، پژوهش از نوع شبه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه كنترل بود. جامعه آماري شامل كليه كودكان 6 تا 12 سال داراي اختلال طيف اُتيسم شهر قم در سال تحصيلي 1403-1402 بود. نمونه پژوهش به‌صورت نمونه‌گيري در دسترس از مدارس اتيسم واجد شرايط انتخاب و سپس 33 كودك (30 پسر و 3 دختر) واجد معيارهاي ورود، به‌صورت تصادفي ساده در سه گروه 11 نفره شامل گروه آزمايش اول (روش پاسخ كاملا فيزيكي)، گروه آزمايش دوم (روش پكس) و گروه كنترل (ليست انتظار) گمارش شدند. ابزارهاي پژوهش شامل آزمون رشد زبان TOLD-P:3 (نيوكامر و هاميل، 1997) و پرسشنامه گارز ويرايش سوم (گيليام، 2013) بود. داده‌ها با استفاده از تحليل كوواريانس و با نرم افزار spss-27 تحليل شدند. نتايج تحليل كواريانس داده‌ها نشان داد كه بين گروه‌ها (گروه روش پاسخ كاملا فيزيكي، گروه روش مبادله ارتباط تصويري، گروه گواه) در مهارت‌هاي ارتباطي و زبان بياني و دريافتي تفاوت معناداري وجود دارد (05/0‎>p). بدين صورت كه هر دو روش پاسخ كاملا فيزيكي و روش مبادله ارتباطي تصويري توانستند مهارت‌هاي ارتباطي، زبان بياني و دريافتي كودكان اُتيسم را نسبت به گروه گواه بهبود ببخشند. همچنين نتايج آزمون تعقيبي بن فروني نشان داد بين اثربخشي هر دو روش پاسخ كاملا فيزيكي و روش مبادله ارتباطي تصويري در مهارت‌هاي ارتباطي (بجز گفتار ناسازگارانه) تفاوت معناداري وجود نداشت (05/0<‎P)، اما بين اثربخشي دو روش پاسخ كاملا فيزيكي و روش مبادله ارتباطي تصويري در زبان دريافتي و زبان بياني تفاوت معناداري وجود داشت (05/0‎>p). بدين صورت كه روش مبادله ارتباط تصويري نسبت به روش پاسخ كاملا فيزيكي موثرتر بود. بر اساس يافته‌هاي پژوهش، هر دو روش پاسخ كاملاً فيزيكي و مبادله ارتباط تصويري در بهبود مهارت‌هاي ارتباطي و زباني كودكان داراي اختلال طيف اُتيسم مؤثر بودند، با اين حال روش مبادله ارتباط تصويري در بهبود زبان دريافتي و بياني اثربخشي بيشتري نشان داد. بنابرين، پيشنهاد مي‌شود والدين و متخصصان، با توجه به ويژگي‌ها و نيازهاي فردي كودكان داراي اختلال طيف اُتيسم، امكان بهره‌گيري از ابزارهاي ارتباط تصويري و فعاليت‌هاي حركتي را در برنامه‌هاي آموزشي و توان‌بخشي مدنظر قرار دهند.

Autism Spectrum Disorder, Total Physical Response, Picture Exchange Communication System, Communication Skills, Expressive an‎d Receptive Language

The Effectiveness of Play an‎d Activity Adaptation Based on the Total Physical Response (TPR) Method Compared to the Picture Exchange Communication System (PECS) on Communication Skills, Receptive, an‎d Expressive Language in Children with Autism Spectrum Disorder

روان شناسي و آموزش افراد با نيازهاي خاص

Abstract The present study aimed to adapt games an‎d activities based on the Total Physical Response (TPR) method an‎d compare its effectiveness with the Picture Exchange Communication System (PECS) in improving communication skills, receptive language, an‎d expressive language among children with autism spectrum disorder (ASD). This study employed a mixed-methods design (qualitative–quantitative). In the qualitative phase, the components of the TPR method were identified through a targeted documentary review an‎d research synthesis of scientific literature published between 2013 an‎d 2024. Based on these components, a 22-session intervention protocol was developed. The content validity of the protocol was examined an‎d confirmed using the Delphi technique with a panel of 10 experts (CVI = 0.90). In the quantitative phase, a quasi-experimental pretest–posttest design with a control group was employed. The study population consisted of all children aged 6 to 12 years diagnosed with ASD in Qom, Iran, during the 2023–2024 academic year. Participants were selec‎ted through convenience sampling from eligible autism schools. A total of 33 children (30 boys an‎d 3 girls) who met the inclusion criteria were ran‎domly assigned to three groups of 11 participants each: the first experimental group (TPR), the second experimental group (PECS), an‎d a control group (waiting list). Research instruments included the Test of Language Development–Primary, Third Edition (TOLD-P:3; Newcomer & Hammill, 1997) an‎d the Gilliam Autism Rating Scale–Third Edition (GARS-3; Gilliam, 2013). Data were analyzed using analysis of covariance (ANCOVA) in SPSS version 27. The results of ANCOVA indicated significant differences among the groups (TPR, PECS, an‎d control) in communication skills, receptive language, an‎d expressive language (p <‎ .05). Both TPR an‎d PECS were associated with improvements in communication skills an‎d receptive an‎d expressive language compared with the control group. Furthermore, Bonferroni post hoc comparisons revealed no significant differences between the TPR an‎d PECS groups in communication skills, except for maladaptive speech (p ‎> .05). However, significant differences were found between the two interventions in receptive an‎d expressive language outcomes (p <‎ .05), with PECS demonstrating greater effectiveness than TPR. Overall, the findings suggest that both TPR an‎d PECS may contribute to improvements in communication an‎d language abilities among children with ASD; however, PECS demonstrated greater effectiveness in enhancing receptive an‎d expressive language skills. Therefore, parents an‎d practitioners may consider incorporating visual communication tools an‎d movement-based activities into educational an‎d rehabilitation programs, taking into account the individual characteristics an‎d needs of children with ASD.

5

نداشتم

166839