بررسي ويژگي‌هاي روانسنجي مقياس‌هاي ابهام و پاسخ به ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي در دانشجويان نسل Z

چكيده هدف پژوهش حاضر بررسي ويژگي‌هاي روانسنجي مقياس ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي و مقياس پاسخ به ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي در دانشجويان نسل Z بود. اين پژوهش توصيفي ـ همبستگي و در دسته پژوهش‌هاي روانسنجي قرار مي‌گيرد. جامعه آن شامل دانشجويان نسل Z دانشگاه اصفهان در سال تحصيلي 1405ـ1404 بود. تعداد 307 نمونه (192 دختر، 115 پسر، بازه سني 18 الي 28 سال با ميانگين 97/21 و انحراف معيار 38/2) براساس نظر كلاين درمورد حداقل حجم نمونه در مطالعات روانسنجي با روش نمونه‌گيري طبقه‌اي انتخاب شد. ابزار استفاده شده شامل؛ مقياس ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي، مقياس پاسخ به ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي، مقياس بي‌تصميمي شغلي، مقياس رضايت از رشته تحصيلي، مقياس تحمل ابهام چندگانه، نمايه بي‌تصميمي مسيرشغلي و مقياس خودكارآمدي تصميم‌گيري مسيرشغلي بود. در اين پژوهش، روايي صوري، شاخص روايي محتوايي، روايي همگرا، واگرا، افزايشي، تحليل عاملي تأييدي، پايايي همساني دروني به روش ضريب آلفاي كرونباخ و ضريب امگا مك‌دونالد، آزمون تغييرناپذيري و مقايسه ميانگين نمرات دختر و پسر و بين سه شاخه تحصيلي براي هر دو مقياس گزارش شد. نتايج تحليل عاملي تأييدي براي مقياس ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي نشان دهنده برازش مطلوب (98/0CFI=، 06/0RMSEA=) مدل تك عاملي مرتبه اول با حذف دو گويه (شش و هشت) بود، همچنين روايي همگرا اين مقياس با عوامل نمايه بي‌تصميمي مسيرشغلي شامل عاطفه منفي (23/or=، 01/0‎> p)، اضطراب تعهد يا انتخاب (39/or=،01/0‎> p)، نياز به كسب اطلاعات (32/or=، 01/0‎>p) و تعارض بين فردي (24/or=، 01/0‎> p)، روايي واگرا با مقياس رضايت از رشته تحصيلي (17/0ـ r=، 01/0‎> p) بود. علاوه بر اين، مقياس ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي از روايي افزايشي برخوردار بود و فراتر از نياز به كسب اطلاعات و خودكارآمدي تصميم‌گيري مسيرشغلي مي‌تواند بي‌تصميمي مسيرشغلي را پيش بيني كند (22 درصد، 13 درصد، 0001/0‎>p). پايايي مقياس ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي به روش ضريب آلفاي كرونباخ 82/0 و به روش ضريب امگا 82/0 بود. همچنين نتايج تحليل تغييرناپذيري از همساني اندازه‌گيري در سطوح مختلف برخوردار بود. نتايج تحليل عاملي تأييدي براي مقياس پاسخ به ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي حاكي از برازش مطلوب (95/0CFI=، 04/0RMSEA=) مدل چهار عاملي مرتبه اول بود. روايي همگرا عوامل تحمل، ترجيح و اعتماد با مقياس خودكارآمدي تصميم‌گيري مسيرشغلي به ترتيب 21/0، 30/0 و 63/0 در سطح معناداري 01/0‎> p و عامل اجتناب با مقياس بي‌تصميمي شغلي برابر با 38/0 (01/0‎> p) است. همچنين روايي واگرا عوامل ترجيح و اعتماد با مقياس بي‌تصميمي شغلي برابر با 26/0ـ و 41/0ـ (01/0‎> p) و عامل اجتناب با مقياس خودكارآمدي تصميم‌گيري مسيرشغلي برابر با 30/0ـ در سطح معناداري 01/0‎> p بود. مقياس پاسخ به ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي فراتر از تحمل ابهام عمومي مي‌تواند تصميم‌گيري شغلي را پيش‌بيني كند (11درصد، 0001/0‎> p). همچنين پايايي زيرمقياس‌هاي ترجيح، تحمل، اعتماد و اجتناب به روش ضريب آلفاي كرونباخ به ترتيب 90/0، 74/0، 80/0 و 71/0 و به روش ضريب امگا مك‌دونالد به ترتيب برابر با 90/0، 75/0، 81/0 و 73/0 به دست آمد. همچنين نتايج تحليل تغييرناپذيري از همساني اندازه‌گيري در سطوح مختلف برخوردار بود. در نهايت مقياس ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي و مقياس پاسخ به ابهام تصميم‌گيري مسيرشغلي از روايي و پايايي مطلوبي در بين دانشجويان نسل Z ايراني برخوردار است. بنابراين با توجه به اهميت روز افزون نقش ابهام در مسيرشغلي دانشجويان نسل Z و اطمينان خاطر از روايي و پايايي، پيشنهاد مي‌شود از اين دو مقياس در پژوهش‌هاي مربوط به مشاوره مسيرشغلي استفاده گردد. همچنين مراكز مشاوره دانشجويي و مركز رشد و بالندگي مسيرشغلي مي‌توانند از اين دو مقياس بهره ببرند.

Career decision-making ambiguity, career indecision, career decision-making ambiguity responses, Generation Z students, psychometric properties.

Investigating the Psychometric Properties of the Career Decision-Making Ambiguity an‎d Ambiguity Response Scales among Generation Z University Students

مشاوره

The present study aimed to examine the psychometric properties of the Career Decision-Making Ambiguity Scale (CDMAS) an‎d the Career Decision-Making Ambiguity Response Scale (CDMARS) among Generation Z university students. This study employed a descriptive-correlational design an‎d falls within the category of psychometric research. The target population consisted of Generation Z students (aged 18–28 years) enrolled at the University of Isfahan during the 2025–2026 academic year. The total student population of the university during this period was 16,847. Based on Klein recommendation regarding the minimum sample size required for psychometric studies, a sample of 307 students (192 females an‎d 115 males) was selec‎ted using proportionate stratified sampling according to gender an‎d academic disciplines (humanities, basic sciences, an‎d engineering). The instruments used in this study included the Career Decision-Making Ambiguity Scale, the Career Decision-Making Ambiguity Response Scale, the Career Indecision Profile-Short-5 , the Academic Major Satisfaction Scale, the Multiple Stimulus Types Ambiguity Tolerance Scale-II, the Vocational Undecidedness Scale, an‎d the Career Decision-Making Self-Efficacy Scale. The results of the confirmatory factor analysis for the Career Decision-Making Ambiguity Scale supported a well-fitting first-order unidimensional model after removing two items (Items 6 an‎d 8). Convergent validity was demonstrated through significant positive correlations with the dimensions of the Career Indecision Profile, including Negative Affect (r = .23, p <‎ .01), Choice/Commitment Anxiety (r = .39, p <‎ .01), Need for Information (r = .32, p <‎ .01), an‎d Interpersonal Conflicts (r = .24, p <‎ .01). Discriminant validity was supported by a significant negative correlation with Academic Major Satisfaction (r = −.17, p <‎ .01). Furthermore, the scale demonstrated incremental validity, predicting career indecision beyond the effects of need for information an‎d career decision-making self-efficacy (ΔR² = .22 an‎d .13, respectively, p <‎ .0001). The reliability coefficients for the total scale were .82 for both Cronbach’s alpha an‎d McDonald’s omega. The confirmatory factor analysis of the Career Decision-Making Ambiguity Response Scale supported a well-fitting first-order four-factor model. Convergent validity was evidenced by positive correlations between the Tolerance, Preference, an‎d Confidence factors an‎d Career Decision-Making Self-Efficacy (r = .21, .30, an‎d .63, respectively; p <‎ .01), while the Avoidance factor was positively correlated with Career Indecision (r = .38, p <‎ .01). Discriminant validity was demonstrated through negative correlations between the Preference an‎d Confidence factors an‎d Career Indecision (r = −.26 an‎d −.41, respectively; p <‎ .01), as well as between the Avoidance factor an‎d Career Decision-Making Self-Efficacy (r = −.30, p <‎ .01). The Career Decision-Making Ambiguity Response Scale also demonstrated incremental validity, predicting career decision-making outcomes beyond general ambiguity tolerance (ΔR² = .11, p <‎ .0001). The Cronbach’s alpha coefficients for the Preference, Tolerance, Confidence, an‎d Avoidance subscales were .90, .74, .80, an‎d .71. Overall, the findings indicate that both the Career Decision-Making Ambiguity Scale an‎d the Career Decision-Making Ambiguity Response Scale possess satisfactory validity an‎d reliability among Iranian Generation Z university students. Given the increasing importance of ambiguity in the career development of Generation Z students an‎d the demonstrated psychometric soundness of these instruments, their use is recommended in future career-related research. In addition, university counseling centers an‎d career development centers may benefit from employing these scales in practice.

5

166410