بازبيني، اعتبارسنجي و ارزيابي مولفه ها و نشانگان مسئوليت پذيري اجتماعي اعضاي هيات علمي در قبال دانشجو(مطالعه موردي دانشكده هاي علوم انساني دانشگاه اصفهان)

هدف اصلي پژوهش حاضر، بازبيني، اعتبارسنجي و ارزيابي مؤلفه‌ها و نشانگان مسئوليت‌پذيري اجتماعي اعضاي هيأت علمي در قبال دانشجويان در دانشكده‌هاي علوم انساني دانشگاه اصفهان قرار داده شد. اين مطالعه با رويكرد تركيبي (كيفي–كمي) و هدف كاربردي انجام شد. در بخش كيفي، جامعه آماري شامل اعضاي هيأت علمي دانشگاه‌هاي كشور در نظر گرفته شد كه از ميان آنان 9 نفر با روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طريق مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختاريافته گردآوري شدند و با روش كدگذاري و تحليل مضمون بررسي شدند. نتايج نشان داد كه مسئوليت‌پذيري اجتماعي اعضاي هيأت علمي به عنوان مفهومي چندبعدي تبيين شد كه در قالب ابعاد اخلاقي، تربيتي, كارآفريني، آموزشي، ارزيابي و علمي دسته‌بندي شد. هر يك از اين ابعاد نيز با مجموعه‌اي از نشانگان مشخص شدند؛ از جمله ايجاد فضاي امن و صميمي، آموزش تفكر انتقادي، معرفي مشاغل مرتبط، توجه به تفاوت‌هاي فردي دانشجويان، شفافيت در نمره‌دهي و تشويق دانشجويان به فعاليت‌هاي علمي. بر اين اساس، چارچوبي جامع براي سنجش و تبيين مسئوليت‌پذيري اجتماعي فراهم شد. در بخش كمي، جامعه آماري شامل كليه دانشجويان دانشكده‌هاي علوم انساني دانشگاه اصفهان در نظر گرفته شد كه از ميان آنان 410 نفر دانشجو با روش نمونه‌گيري طبقه‌اي انتخاب شدند. داده‌ها از طريق پرسشنامه محقق‌ساخته مبتني بر يافته‌هاي بخش كيفي گردآوري شدند. روايي محتوايي پرسشنامه با نظر خبرگان تأييد شد و پايايي آن با استفاده از ضريب آلفاي كرونباخ سنجيده شد. نتايج تحليل عاملي اكتشافي و تأييدي، همراه با آزمون KMO و كرويت بارتلت، نشان داد كه مؤلفه‌ها و نشانگان استخراج‌شده از اعتبار كافي برخوردار شدند. بررسي وضعيت موجود با استفاده از آزمون t تك‌نمونه‌اي انجام شد و نشان داده شد كه ميانگين كلي مسئوليت‌پذيري اجتماعي اعضاي هيأت علمي 2٫90 به دست آمد كه كمي پايين‌تر از حد متوسط نظري (3) قرار گرفت. نتايج در سطح مؤلفه‌ها نيز بيانگر آن شد كه مسئوليت اخلاقي (3٫11) و آموزشي (3٫09) به طور معناداري بالاتر از حد متوسط نظري قرار گرفتند، در حالي كه مسئوليت علمي (3٫00) و ارزيابي (2٫94) تفاوت معناداري با حد متوسط نشان داده نشدند. همچنين مسئوليت كارآفريني (2٫43) و تربيتي (2٫69) به طور معناداري پايين‌تر از حد متوسط نظري قرار گرفتند p<‎0.05). ) يافته‌هاي جزئي‌تر نيز نشان دادند كه شاخص‌هايي همچون «توانمندي در رهبري آموزشي» (3٫44)، «در دسترس بودن استاد در ساعات مشاوره» (3٫36)، «داشتن دانش كاربردي در موضوع درسي» (3٫32) و «ايجاد فضاي امن و صميمي با دانشجو» (3٫26) در بهترين وضعيت نسبت به ساير شاخص‌ها قرار گرفتند و بالاتر از حد متوسط نظري ارزيابي شدند. به‌طور كلي، نتايج پژوهش بيانگر آن شد كه هرچند ساختار چندبعدي مسئوليت‌پذيري اجتماعي اعضاي هيأت علمي از اعتبار كافي برخوردار شد، اما سطح موجود آن در برخي ابعاد، به‌ويژه كارآفريني و تربيتي، پايين‌تر از حد مطلوب قرار گرفت. اين نتايج مي‌تواند مبناي مهمي براي سياست‌گذاري‌هاي آموزشي و فرهنگي، طراحي برنامه‌هاي توانمندسازي اعضاي هيأت علمي و ارتقاي كيفيت تعامل استاد و دانشجو در دانشگاه‌ها فراهم آورد.

Social Responsibility , University Social Responsibility , Assessment , Faculty Members

Recognition, validation an‎d eva‎luation of the components an‎d indicators of social responsibility dedicated to students among the faculty members of the School of Education at the University of Isfahan.

علوم تربيتي

The aim of this research is to identify, validate, an‎d eva‎luate the components an‎d indicato‎rs of social responsibility among faculty members towards students (in the faculties of humanities). The study was conducted in a mixed-methods design with an applied goal. In the qualitative section, participants included 9 faculty members from various universities across the country, selec‎ted through purposeful sampling. In the quantitative section, a sample size of 410 individuals was chosen to validate the components an‎d assess the current state of social responsibility among faculty. Data were collected through semi-structured interviews an‎d a questionnaire designed by the researcher. The validity of the questions was assessed through content validity an‎d reliability using Cronbachʹs alpha coefficient. The results of the qualitative section indicated that the main an‎d sub-dimensions included: Ethical Responsibility (creating a safe an‎d friendly environment, serving as an appropriate ethical role model, empathizing with students, assisting students in solving problems, being open to criticism, respecting students, motivating students, an‎d being accessible during consultation hours); Educational Responsibility (teaching critical thinking, fostering citizenship, nurturing an empathetic attitude in the next generation, teaching self-awareness an‎d problem-solving to students); Entrepreneurial Responsibility (introducing careers related to students, teaching resume writing, imparting necessary skills fo‎r employment, inviting entrepreneurs an‎d successful graduates, employing graduates in relevant jobs); Teaching Responsibility (active an‎d participato‎ry teaching methods, purposeful teaching, educational equity, attention to individual differences among students, educational innovation, educational leadership); Assessment Responsibility (transparency in grading an‎d eva‎luation, student access to eva‎luation feedback, self-assessment o‎r peer assessment among students, impartial judgment in perfo‎rmance eva‎luation, an‎d designing exams based on understan‎ding an‎d application); Scientific Responsibility (having practical knowledge, academic interaction to solve societal issues, encouraging students to publish scientific wo‎rks, guidance in writing articles an‎d research, responsible scientific publishing). The components obtained in the qualitative section showed acceptable facto‎r loading an‎d fit the model, thus the model validation was confirmed. Additionally, the quantitative findings indicated that the social responsibility of faculty members in the faculties of humanities at the University of Isfahan towards students, with an average sco‎re of 90.2, is slightly below the theo‎retical average.

5

147201