24347

ECO2 835

كارشناسي ارشد

علوم اقتصادي - نظري

علوم اداري و اقتصاد

1403/10/30

127 ص.

دكتر منيره رفعت , منيره رفعت

پيچيدگي‌اقتصادي، ردپاي‌اكولوژيكي، الگوي PVAR

اين پژوهش به بررسي تأثير پيچيدگي‌اقتصادي بر ردپاي‌اكولوژيكي ايران و گروهي از شركاي تجاري منتخب طي سال‌هاي 2000 تا 2023 مي‌پردازد. ردپاي‌اكولوژيكي به‌عنوان معياري براي ارزيابي فشار فعاليت‌هاي انساني بر محيط‌زيست، نقشي كليدي در تحليل پايداري زيست‌محيطي ايفا مي‌كند. پيچيدگي‌اقتصادي نيز به‌عنوان شاخصي از توانايي كشورها در توليد و صادرات محصولات متنوع و فن‌آوري‌محور، مي‌تواند تأثيرات قابل‌توجهي بر كاهش يا افزايش آلايندگي داشته باشد. براي تحليل اين روابط، از مدل خودتوضيح‌برداري‌تابلويي (PVAR) و داده‌هاي پانل استفاده شده است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه پيچيدگي‌اقتصادي تأثير منفي و معناداري بر ردپاي‌اكولوژيكي دارد؛ به اين معنا كه افزايش پيچيدگي‌اقتصادي منجر به كاهش آلايندگي و بهبود شرايط زيست‌محيطي مي‌شود. علاوه بر اين، مصرف انرژي‌هاي تجديدپذير و تحقيق و توسعه نيز به‌طور معناداري باعث كاهش ردپاي‌اكولوژيكي شده‌اند. با اين حال، اثر شاخص توسعه‌انساني و سرمايه‌گذاري‌مستقيم‌خارجي در كوتاه‌مدت به‌طور كامل مثبت نبوده و در برخي موارد به افزايش آلايندگي منجر شده است. در مقابل، شاخص‌هاي حكمراني، نظير دموكراسي و كاهش فساد، نقش مؤثري در بهبود كيفيت محيط‌زيست ايفا كرده‌اند. اين پژوهش نشان مي‌دهد كه سياست‌هاي تقويت پيچيدگي‌اقتصادي، توسعه انرژي‌هاي تجديدپذير، و مديريت بهينه سرمايه‌گذاري‌مستقيم‌خارجي مي‌تواند به كاهش ردپاي‌اكولوژيكي كمك كند. همچنين، اصلاح قوانين زيست‌محيطي، تقويت شاخص‌هاي حكمراني و تشويق نوآوري‌هاي فناورانه براي دستيابي به توسعه پايدار ضروري است. يافته‌هاي اين مطالعه مي‌تواند به سياست‌گذاران در طراحي استراتژي‌هاي اقتصادي و زيست‌محيطي مؤثر كمك كند.

Economic Complexity, Ecological Footprint, Panel Vector Autoregressive Model (PVAR)

Assessing the impact of the economic complexity on the ecological footprint in Iran and selected business partners

اقتصاد

Abstract This study investigates the impact of economic complexity on the ecological footprint of Iran and a group of selected trade partners from 2000 to 2023. The ecological footprint, as an indicator of the environmental pressure exerted by human activities, serves as a critical measure for assessing environmental sustainability. Economic complexity, reflecting a countryʹs capability to produce and export diverse, technology-intensive products, can exert significant positive or negative effects on environmental pollution. To analyze these relationships, the study employs a Panel Vector Autoregressive (PVAR) model and panel data methodology. The findings indicate that economic complexity has a significant and negative impact on the ecological footprint, suggesting that higher levels of economic complexity contribute to reduced pollution and enhanced environmental conditions. Moreover, renewable energy consumption and investments in research and development exhibit a meaningful reduction in the ecological footprint. However, the short-term effects of the Human Development Index (HDI) and Foreign Direct Investment (FDI) are not entirely positive and, in some instances, contribute to higher pollution levels. On the other hand, governance indicators, including democracy and corruption reduction, play a pivotal role in improving environmental quality. This study emphasizes that policies aimed at fostering economic complexity, expanding renewable energy resources, and optimizing the management of foreign direct investment are instrumental in mitigating the ecological footprint. Additionally, revising environmental regulations, strengthening governance frameworks, and promoting technological innovations are crucial for achieving sustainable development. The results of this study provide valuable insights for policymakers in designing effective economic and environmental strategies.

5

119945