24202

HIS2 563

كارشناسي ارشد

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي

ادبيات و علوم انساني

شهريورماه 1403

122 ص.

سيد مسعود سيد بنكدار , علي اكبر عباسي

ابوالحسن فياض انوش

قاجار , دربار , حرمسرا , خواجه سرايان

حكومت قاجار كه از سال 1344-1210ق/ 1925-1795م بر ايران فرمان راند و در اين مدت طولاني، تاريخ ايران تحولات زيادي در عرصه هاي گوناگون به خود ديد. آنچه از لابه لاي اين تاريخ باقي مانده، اشاره هاي زيادي است به واقعيت هاي مذهبي، اجتماعي، تاريخي و حوادث آن روزگار. دربار و به تبع آن حرمسرا، يكي از نهادهاي سياسي اجتماعي در تاريخ قاجار بوده است. نقشي كه حرمسرا و افراد وابسته به آن يعني خواجه سرايان در آن دوران ايفا كردند، غير قابل انكار است. پژوهش حاضر با هدف بررسي نقش و عملكرد خواجه سرايان در دربار قاجار، تهيه و تدوين شده و يك مطالعۀ تاريخي است كه با روش تحليلي توصيفي انجام شده است. سوال اصلي پژوهش اين است كه نقش خواجه سرايان در دربار قاجار چگونه بوده است؟ نتايج مطالعات نشان داد كه حرمسراي قاجار در دوران پادشاهي فتحعلي شاه و ناصرالدين شاه، شكوه و عظمت خود را داشت اما در دوره هاي پادشاهان بعدي اين گونه نبوده و تقريباً دچار افول شده است. اما به طور كلي خواجه سرايان به عنوان عنصر اصلي در حرمسرا در دوره قاجار نفوذ فوق العاده اي داشته و نامي از خود به جاي گذاشته اند. در اين پژوهش موارد مختلفي مانند دربار، حرمسرا، عوامل مختلف در آنها يعني خواجه سرايان و تعامل و كاركرد آنها مورد بررسي قرار گرفته و در چند مبحث به نحوۀ ورود اين افراد به حرمسرا، وظايف، نقش سياسي و موقعيت اقتصادي آنها در حرمسراي قاجار به اين موضوعات پرداخته شده است. و حاصل پژوهش ها اين گونه بود كه نقش سياسي و به دنبال آن موقعيت اقتصادي اين افراد كه از خود موقوفاتي بر جاي گذاشته اند نمود بيشتري پيدا كرد.

Qajar , court , harem , eunuchs

Investigating the role and performance of the eunuchs in the Qajar court

تاريخ

The Qajar government ruled Iran from 1344-1210 AH/1925-1795 AD, and during this long period, the history of Iran saw many developments in various fields. What remains from this history are many references to religious, social, historical realities and events of that time. The court and consequently the harem were one of the socio-political institutions in Qajar history. The role that the harem and its dependents, the eunuchs, played in that era is undeniable. The present study was prepared and compiled with the aim of examining the role and performance of the eunuchs in the Qajar court and is a historical study that has been conducted using a descriptive analytical method. The main question of the research is what was the role of the eunuchs in the Qajar court? The results of the studies showed that the Qajar harem had its glory and grandeur during the reigns of Fath Ali Shah and Nasser al-Din Shah, but it was not like this during the reigns of the later kings and has almost declined. But in general, eunuchs, as the main element in the harem during the Qajar period, had a tremendous influence and left a name for themselves. In this research, various issues such as the court, the harem, various factors in them, namely the eunuchs, and their interaction and function, have been examined, and in several topics, the way these people entered the harem, their duties, political role, and economic status in the Qajar harem have been addressed. And the result of the research was that the political role and, subsequently, the economic status of these people, who left behind endowments, became more evident.

4

118220