24168

ARA2 501

كارشناسي ارشد

مترجمي زبان عربي

زبانهاي خارجي

1403/06/27

201 ص.

دكتر سميه كاظمي نجف‌آبادي

جار و مجرور , تقديم و تأخير , قرآن كريم , ترجمه

پژوهشگران علوم قرآني و محققان زيبايي‌شناختي قرآن كريم، يكي از وجوه اعجاز بياني اين كتاب آسماني را در تغيير جايگاه، انتقال و جابه‌جايي برخي از واژه‌ها از جايگاه اصلي خود در عبارات و تعابير مي‌دانند كه در علوم قرآني از آن به «تقديم و تأخير» و در علم زبان‌شناسي از آن به «قلب نحوي» تعبير مي‌شود. ترتيب كلمات در آرايش واژگاني و ساختار نحوي زبان عربي، مي‌تواند معاني و تأكيدات متفاوتي را ايجاد كند، بدين معني كه جابه‌جا شدن واژگان و تغيير جايگاه دستوريِ آن‌ها بار معنايي جديدي را به عبارت مي‌افزايد و به توليد معاني جديد مي‌انجامد. در قرآن كريم موارد بسياري از تقديم و تأخير واژگان را شاهد هستيم. در مبحث تغيير جايگاه، بحث تغيير جايگاه جار و مجرور نيز از اهميت خاصي برخوردار است و تقديم آن به تغيير معنايي مي‌انجامد. به بيان ديگر تغيير جايگاه جار و مجرور و تقديم آن بر ديگر اركان جمله در تأكيد معنا و نشانداري جمله تأثير دارد. بنابراين، تحليل و بررسي الگوهاي مختلف آن در قرآن كريم و نيز بررسي نحوۀ بيان آن در ترجمه از اهميت والايي برخوردار است. بدين منظور پژوهش حاضر با روش توصيفي ـ تحليلي به بررسي انواع مختلف تغيير جايگاه جار و مجرور در قرآن كريم و نحوۀ انتقال آن در زبان فارسي، و بررسي شيوه‌هايي كه مترجمان لفظي (ياسري و معزي) و مترجمان معنايي (مجتبوي، مكارم و الهي قمشه‌اي) برگزيده‌اند، پرداخته است. ملاحظه كرديم كه تغيير جايگاه جار و مجرورها با اغراض مختلفي محقق شده است كه اصلي‌ترين اغراض تغيير جايگاه جار و مجرور را مي‌توان در افادۀ تخصيص، آگاهي‌بخشي، تأكيد كلام، عنايت و اهتمام و رعايت فاصله شاهد بود. ترجمۀ هر متن ادبي، به ويژه قرآن كريم كه از نظمي فراتر از درك بشر برخوردار است، با دشواري‌هاي فراواني همراه است، با اين حال مي‌توان با يافتن معادلي مناسب در زبان مقصد به ترجمۀ برخي از جار و مجرورهايي كه تغيير جايگاه داده‌اند، مبادرت ورزيد. انتقال نشانداري آيات قرآن به روش‌هاي گوناگوني امكان‌پذير است. يكي از اين روش‌ها، تغيير آرايش واژگاني زبان فارسي است كه در ترجمه‌هاي لفظي مترجماني همچون ياسري و معزي، به خوبي مشهود است و روش‌ حذف جار و مجرور، كاربست قيدها و ... را نيز مي‌توان در برخي از ترجمه‌هاي معنايي مترجمان شاهد بود.

Preposition , Anastrophe , Quran , Translation

The Shifting Position of the Prepositional Phrase in the Qurʾān and the Methods of Its Rendering in Literal and Meaning-based Translations

زبان و ادبيات عربي

Researchers in Quranic sciences and scholars of Quranic aesthetics consider one aspect of the miraculous eloquence of the Quran to be the alteration, displacement, and transposition of certain words from their original positions within phrases and expressions. In Quranic studies, this phenomenon is known as “Taqdīm wa Taʾkhīr” (advancement and delay), while in linguistic studies, it is referred to as "syntactic inversion. "The arrangement of words within the lexical order and syntactic structure of the Arabic language can convey different meanings and emphases, meaning that changes in word position and grammatical role add new semantic weight and create new layers of meaning. Numerous instances of “Taqdīm wa Taʾkhīr” can be observed in the Quran, with shifts in the placement of prepositional phrases (Jār wa Majrūr) being particularly significant, as their advancement can alter meaning. In other words, changing the position of a prepositional phrase by placing it before other sentence elements affects the sentenceʹs emphasis and markedness. Therefore, analyzing various patterns of this phenomenon in the Quran and exploring how it is represented in translation is highly significant. This study, using a descriptive-analytical approach, examines the types of positional shifts of prepositional phrases in the Quran and how they are translated into Persian, focusing on the strategies of literal translators (Yaseri and Moazzi) and interpretive translators (Mojtabavi, Makarem, and Elahi Ghomshei). Our findings indicate that shifts in prepositional phrases serve multiple purposes, with the primary goals being specification, emphasis, informational prominence, attention, and maintaining rhythmic harmony. Translating any literary text, especially the Quran—which possesses a divinely inspired structure beyond human comprehension—presents numerous challenges. However, by finding suitable equivalents in the target language, it is possible to convey some of the marked structures of repositioned prepositional phrases. Different methods can communicate the markedness of Quranic verses, one of which is altering the word order in Persian, a technique notably employed in literal translations by Yaseri and Moazzi. Other approaches, such as omitting prepositional phrases or using adverbs, are evident in some interpretive translations.

3

117800