24056

PHI2 477

كارشناسي ارشد

منطق

ادبيات و علوم انساني

دي ماه 1402

62 ص.

رضا صادقي

هومن محمد قربانيان

تقرب به صدق , منطق دو ارزشي , منطق چند ارزشي , پوپر , واقعگرايي انتقادي

در اين رساله سعي بر آن شده كه اين پرسش پاسخ داده شود كه آيا در ديدگاه پوپر تقرب به صدق با منطق دو ارزشي قابل جمع است و يا اينكه با نظريه مخالف آن يعني منطق چند ارزشي سازگاري بيشتري دارد. پوپر بهعنوان يك فيلسوف واقعگرا كه تجربه نقش اساسي در فلسفهاش دارد در وجودشناسي خود با نقد ايدئاليسم از وجود جهان مستقل از ذهن دفاع ميكند و در منطق نيز به تعريف صدق بر اساس نظريه مطابقت با واقع ميپردازد. از نگاه واقع گرايان هدف اصلي پژوهش علمي رسيدن به صدق است. استدلالهاي شكاك و اين واقعيت كه نظريههاي علمي در طول تاريخ مداوم تغيير كردهاند و بيشتر نظريههايي كه تاكنون در تاريخ علم پذيرفته شده در نهايت ابطالشدهاند، دستهاي از فيلسوفان علم نظير پوپر را واداشت كه با اينكه از رسيدن به صدق نااميد شدهاند، اما هنوز صدق را هدفي ايدئال ميدانند كه در تنظيم رفتار پژوهشي ما دخيل است. اين دسته از فيلسوفان در مقام عمل تحقق اهدافي مانند تقرب به صدق يا شباهت به صدق را براي هر پژوهش علمي كافي دانستهاند. هدف آنها اين است كه نشان دهند ميتوان امكان خطا را با واقعگرايي جمع كرد. بنابراين در مفهوم تقرب به صدق خطاپذيري با واقعگرايي جمع ميشوند و در اين رويكرد باور به پيشرفت و بهتبع آن خوش بيني به علم نيز حفظ ميشود. او در تعريف صدق از نظريه مطابقت دفاع ميكند، و در همين راستا مفهوم تقويت را معرفي ميكند و توضيح ميدهد كه ماندگاري و تقويت يك نظريه به تنوع، تعدد و سختي آزمونهايي بستگي دارد كه براي ابطال آن انجامميشود. اين آزمونها اگرچه نظريه مورد نظر را تأييد نميكنند اما آن را تقويت ميكنند و تقويت هر نظريه عاملي براي تقرب به صدق است. ابطال پذيري معيار علمي است و با اينكه علمي بودن في نفسه ارزشمند است، اما ارزش نظريههاي كنوني در اين نيز هست كه ابطال عملي ندارند. پوپر براي تقرب به صدق معيارهاي ديگري را نيز طرح ميكند؛ ميزان دقت گزارشهاي هر نظريه، تعداد واقعيتهاي تبيين شده، ميزان تفصيل تبيينها نيز از نظر پوپر معيارهايي براي تقرب به حقيقت بهشمار ميروند. همچنين اگر لوازم صادق يك گزاره بيشتر و لوازم كاذب آن كمتر باشد، درجه حقيقت نمايي آن نظريه بيشتر خواهد بود. در نهايت او معتقد است كه نظريه مطابقت او با منطق دو ارزشي قابل جمع است و هرگونه ناسازگاري بين آنها را رد ميكند. اما طبق بررسيهايي كه در اين رساله انجام شده ناسازگاري بين اين دو مقوله بيشتر درك خواهد شد. از نظر پوپر وقتي با علوم رياضي سر كار داريم، نتيجه نبايد چيزي بيشتر از آنچه در مقدمات آمده است را در خود داشتهباشد. پس بايد تا حد ممكن از ضعيفترين منطقها، يعني عامترين آنها، استفادهكرد. در مورد علوم طبيعي ماجرا به گونه ديگري است. در علوم طبيعي، از نظر پوپر، قصد ما ابطال نتيجه است و در واقع با ابطال نتيجه چيزي بيشتر از آنچه در مقدمات آمده است را بيان ميكنيم. بنابراين در اين علوم اشكالي ندارد از قويترين منطقها، يعني منطق دو ارزشي كه داراي قاعده رفع تالي است، استفاده كنيم. آنچه ديدگاه پوپر را داراي انسجام كافي ميكند آن است كه او را مدافع تكثرگرايي در منطق بدانيم.

Verisimilar , two valued logic , many valued logic , Karl Popper , critical realism

The study of relationship between Verisimilar and Two valued logic in Popperʹs view

فلسفه

In this treatise, an attempt has been made to answer the question whether, in Popperʹs view, it is possible to approach the truth with two-valued logic, or whether it is more compatible with its opposite theory, i.e., multi-valued logic. Popper, as a realist philosopher whose experience plays an essential role in his philosophy, defends the existence of a mind-independent world by criticizing idealism in his ontology, and defines truth based on the theory of correspondence with reality in logic. From the point of view of realists, the main goal of scientific research is to reach the truth. Skeptical arguments and the fact that scientific theories have constantly changed throughout history and most of the theories that have been accepted so far in the history of science have finally been refuted, made a group of philosophers of science such as Popper, who despaired of reaching the truth. have become, but they still consider truth as an ideal goal that is involved in regulating our research behavior. This group of philosophers considered the fulfillment of goals such as closeness to the truth or similarity to the truth to be sufficient for any scientific research. Their goal is to show that the possibility of error can be combined with realism. Therefore, in the concept of approximation to the truth, fallibility is combined with realism, and in this approach, the belief in progress and, accordingly, the optimism towards science is also preserved. In the definition of truth, he defends the theory of conformity, and in this regard, he introduces the concept of strengthening and explains that the durability and strengthening of a theory depends on the variety, multiplicity and difficulty of the tests that are done to disprove it. Although these tests do not confirm the desired theory, they strengthen it, and the strengthening of any theory is a factor for getting closer to the truth. Falsifiability is the criterion of science, and although being scientific is valuable in itself, the value of current theories is also that they are not falsifiable. Popper proposes other criteria to approach the truth; According to Popper, the accuracy of the reports of each theory, the number of facts explained, and the level of detail of the explanations are also criteria for getting close to the truth. Also, if there are more true elements of a proposition and less false elements, the degree of truthfulness of that theory will be higher. (Sadeghi, 1394, 109) Finally, he believes that his theory of conformity can be summed up with two-valued logic and rejects any incompatibility between them. But according to the studies done in this treatise, the incompatibility between these two categories will be understood more. According to Popper, when we are dealing with mathematical sciences, the result should not contain anything more than what is stated in the premises. Therefore, as much as possible, the weakest logics, that is, the most general ones, should be used. In the case of natural sciences, the story is different. In natural sciences, according to Popper, our intention is to falsify the result, and in fact, by falsifying the result, we express something more than what is stated in the premises. Therefore, in these sciences, there is nothing wrong with using the strongest logics, i.e., two-valued logic that has the rule of elimination. What makes Popperʹs view sufficiently coherent is to consider him as a defender of pluralism in logic.

5

77617