24032

EDU3 174

دكتري

تاريخ و فلسفه آموزش و پرورش - تعليم و تربيت اسلامي

علوم تربيتي و روان شناسي

1403/06/24

147 ص.

دكتر رضاعلي نوروزي

دكتر فروع الساذات رحيم پور

عقل نظري، عقل عملي، كمال عقل، ابعاد تربيت عقلاني، موانع تربيت عقلاني، ابن سينا

هدف كلي از اين پژوهش، تحليل و ارائه‌ي الگوي تربيت عقلاني مبتني بر انديشه‌هاي فلسفي ابن سينا است. در انجام اين پژوهش از روش تحليل مضمون (تماتيك) استفاده شده است. در اين پژوهش گرد آوري اطلاعات از طريق مطالعه مجموعه آثار ابن سينا، كتب نوشته شده در زمينه نظريات تربيتي ابن سينا، منابع الكترونيك، اطلاعات به دست آمده از موتورهاي جستجو و بانك‌هاي اطلاعاتي به روش فيش برداري صورت گرفته است. در اين فرايند ضمن پيشرفت مطالعه به جهت دست يافتن به فهم دقيق نظريات و خطوط كلي فكر و انديشه‌ي صاحب نظران، اسناد و مداركي كه اطلاعات مهم را در دسترس قرار دادند به روش نمونه‌گيري هدفمند مورد استفاده قرار گرفته‌‌اند به اين صورت كه در مرحله اول با استفاده از روش تحليل محتواي كيفي نظام مقوله بندي قياسي مطالب مورد بررسي قرار گرفته و با استفاده از روش تحليل مضمون مؤلفه‌هاي مراتب كمال عقل با توجه به ديدگاه ابن سينا در دو محور شناختي و عملي مشخص شده كه مؤلفه‌هاي مراتب كمال عقل در محور شناختي عبارت‌‌اند از: شخصيت در حال تكوين، دريافت، پيوستگي عقل، لذت، دستيابي به معرفت حقيقي، مجرد بودن نفس از ماده، سعادت مطلوب بالذات و كمال جوهر عاقل و مؤلفه‌هاي محورعملي عبارت‌‌اند از: تناسب تن و روان، رها سازي نفس از تعلقات دنيوي، حد وسط (ميانگين اعمال)، خودسازي و تعبد نسبت به دستورات شرعي. مؤلفه‌هاي ابعاد تربيت عقلاني هم در دو محور شناختي و عملي مورد بررسي قرارگرفت كه مؤلفه‌هاي ابعاد تربيت عقلاني در محورشناختي عبارت‌‌اند از: تعامل نفس با عقل فعال، تعقل، تفكر انتقادي، خود آگاهي، استدراج، خلاقيت، ابعاد محور عملي عبارت‌‌اند از: سلامت اخلاقي، مهارت‌هاي اجتماعي، مهارت حرفه‌اي و شغلي، تعاون (همياري) و دادگري، همچنين موانع تربيت عقلاني هم از نظر ابن سينا به سه مؤلفه شناختي، نگرشي و عملي تقسيم ¬بندي شد كه مؤلفه‌هاي محور شناختي عبارت‌‌اند از: جهالت، استفاده ناصحيح از حواس، پندار(وهم) عدم تمايز بين خوبي¬ها و بدي¬ها ( فضائل و رذائل) و مؤلفه‌هاي نگرشي عبارتند از :خشم، تشويش خاطر(عدم خلوص نيت)، وابستگي به امور دنيوي(حب دنيا) و مؤلفه‌هاي عملي، عبارت‌‌اند از: سركشي در برابر فرامين الهي، تحريكات شيطاني، افزون¬خواهي (حرص) و شهوت¬¬ راني. در نهايت پس از استخراج يافته‌ها در مقوله‌هاي فوق الگوي مطلوب تربيت عقلاني بر اساس انديشه فلسفي ابن سينا تدوين گرديد.

: Theoretical reason, practical reason, perfection of reason, dimensions of rational education, obstacles to rational education, Ibn Sina

Analyzing and presenting the model of rational education based on Ibn Sinaʹs philosophical thoughts

علوم تربيتي

The general purpose of this research is to analyze and present the model of intellectual education based on the philosophical thoughts of Avicenna. In conducting this research, thematic analysis method was used. In this research, information has been collected through the study of Ibn Sinaʹs collection of works, books written in the field of Ibn Sinaʹs educational theories, electronic resources, information obtained from search engines and databases using the sampling method. In this process, while the study is progressing, in order to achieve a detailed understanding of the views and general lines of opinion of the experts, the documents that provided important information have been used in a purposeful sampling method, so that in the first stage, with The use of the method of qualitative content analysis of the comparative categorization system of the material has been investigated and by using the method of content analysis of the components of the levels of perfection of reason according to Ibn Sinaʹs view in two axes, cognitive and practical, it has been determined that the components of the levels of perfection of reason in the cognitive axis are: : personality in the process of development, perception, the connection of reason, pleasure, attaining true knowledge, separation of the soul from matter, desirable happiness in essence and perfection of the essence of the wise, and the components of the practical axis are: harmony of body and mind, liberation of the soul from worldly attachments, limit The middle (the middle of actions), self-improvement and obedience to the Shariʹa orders. The components of the dimensions of rational education were examined in both the cognitive and practical axes. The components of the dimensions of rational education in the cognitive axis are: the interaction of the self with the active mind, reasoning, critical thinking, self-awareness, induction, creativity, the dimensions of the practical axis are: moral health. , social skills, professional and job skills, cooperation (collaboration) and justice, as well as obstacles to intellectual education were divided into three cognitive, attitudinal and practical components according to Ibn Sina, which cognitive axis components are: ignorance, incorrect use of senses , the idea (illusion) of not distinguishing between good and bad (virtues and vices) and the attitudinal components are: anger, anxiety (lack of purity of intention), attachment to worldly affairs (love of the world) and the practical components are: : Disobedience to Godʹs commands, satanic provocations, greed and lust. Finally, after extracting the findings in the above categories, the ideal model of rational education was compiled based on Ibn Sinaʹs philosophical thought.

5

77346