23931

ECO2 825

كارشناسي ارشد

اقتصاد

علوم اداري و اقتصاد

1403/06/10

99 ص.

ايمان باستاني فر

مجيد صامتي

سفته بازي , ماليات , تورم , خلق پول , نقدينگي

نقدينگي يكي از مهم‌ترين متغيرهاي كلان اقتصادي است كه تأثير زيادي بر اقتصاد كشور دارد، لذا انكار اهميت نقدينگي در يك اقتصاد پذيرفتني و ممكن نيست. افزايش نقدينگي متناسب با شرايط اقتصادي مي‌تواند آثار مثبت و منفي به همراه داشته باشد. در كشور ايران و به‌خصوص در شرايط اقتصادي چند ساله اخير، انگيزهٔ سفته‌بازي بيش‌ازپيش شده است كه مشكلات جدي به همراه دارد. جذابيت و سودآوري بيشتر سفته‌بازي نسبت به سرمايه‌گذاري در بخش توليد، نه‌تنها منجر به سرازيرشدن نقدينگي موجود به سمت بازارهايي با پتانسيل سفته‌بازي شده، بلكه باعث افزايش تقاضاي پول و در نتيجه افزايش نقدينگي شده است. به همين منظور و باتوجه‌به اهميت نقدينگي و تأثير رفتار سفته‌بازانه بر نقدينگي، لازم و ضروري است فعاليت‌هاي سفته‌بازي‌ كنترل شوند. يكي از روش‌هاي پيشنهادي براي كنترل سفته‌بازي وضع ماليات است. ماليات به‌عنوان يك سياست انقباضي علاوه بر كنترل سفته‌بازي و تأثير انقباضي خود مي‌تواند منبع درآمدي مناسبي براي دولت باشد. به همين خاطر، بررسي وضع ماليات بر رفتارهاي سفته‌بازانه بر نقدينگي در ايران به‌عنوان هدف اين پژوهش ذكر شده است. باتوجه‌به موضوع پژوهش، تأثير رفتار سفته‌بازانه بر نقدينگي در سه بازار ارز، طلا و زمين و وضع ماليات بر اين بازارها با استفاده از مدل خودرگرسيون برداري ساختاري و توابع عكس‌العمل آني بررسي شد. نتايج نشان داد شوك سفته‌بازي ارز نقدينگي را در چهار دورهٔ ابتدايي افزايش مي‌دهد؛ اما پس از مدتي، همراه با كاهش سفته‌بازي نقدينگي نيز كاهش مي‌يابد. واكنش نقدينگي به شوك سفته‌بازي طلا به‌صورت سينوسي رخ مي‌دهد. وضع ماليات بر سفته‌بازي طلا ابتدا از طريق افزايش هزينه سفته‌بازي منجر به كاهش سفته‌بازي و نقدينگي مي‌شود. اما پس از چند دوره علي‌رغم وضع ماليات بر طلا سفته‌بازي مجدد اوج گرفته و منجر به افزايش نقدينگي شود. سفته‌بازي در بازار زمين در چند دوره ابتدايي منجر به كاهش نقدينگي شود؛ اما از دوره سوم باتوجه‌به اعتقاد سرمايه‌گذاران به عدم كاهش قيمت زمين حجم معاملات سفته‌بازان در اين بازار افزايش مي‌يابد و منجر به افزايش نقدينگي مي‌شود. وضع ماليات بر معاملات زمين نيز با افزايش هزينه معاملات، خريدوفروش در اين بازار را كم مي‌كند. علي‌رغم تحمل بار مالياتي ايجاد شده، پس از شش دوره به دليل سودآوري خريدوفروش زمين، همچنان به فعاليت سفته‌بازي ادامه داده و نقدينگي افزايش مي‌يابد. باوجود همهٔ اين حقايق تاكنون توجه چنداني به ارتباط ميان سفته‌بازي و نقدينگي نشده است. در اين پژوهش باتوجه‌به اهميت نقدينگي به‌عنوان يك متغير كلان كه براي رسيدن به ديگر اهداف اقتصادي در برنامه‌هاي تعديل ساختاري استفاده مي‌شود و باتوجه‌به تأثير گسترش فعاليت‌هاي سفته‌بازي بر نقدينگي، چگونگي اين تأثير بررسي شد. همچنين در پژوهش‌هايي كه پيش‌ازاين صورت گرفتند، وضع ماليات به‌عنوان يك سياست كنترلي تنها در يك بخش نامولد مورد بررسي گرفته‌اند كه به دليل سودآوري بخش‌هاي نامولد ديگر پس از وضع ماليات بر يك بخش، اثرگذاري لازم را در كنترل نقدينگي ندارد؛ لذا در اين پژوهش وضع ماليات بر سفته‌بازي در بخش‌هاي نامولد ارز، طلا و زمين انتخاب شد و تأثير وضع ماليات به‌صورت هم‌زمان بر سفته‌بازي در اين بخش‌هاي نامولد بر نقدينگي بررسي شد.

Speculation , Tax , Inflation , Money Creation , Liquidity

Investigating the effect of imposing a tax on speculative activities on liquidity in Iran

اقتصاد

Liquidity is one of the most important macroeconomic variables that has a great impact on the countryʹs economy, so it is not acceptable to deny the importance of liquidity in an economy. Increasing liquidity according to economic conditions can have positive and negative effects. In the country of Iran and especially in the economic conditions of recent years, the incentive to speculate has increased, which brings serious problems. The more attractiveness and profitability of speculation compared to investment in the production sector has not only led to the flow of available liquidity to markets with speculative potential, but has also increased the demand for money and, as a result, increased liquidity. One of the proposed methods to control speculation is to impose a tax. Tax as a contractionary policy, in addition to controlling speculation and its contractionary effect, can be a good source of income for the government. According to the subject of the research, the effect of speculative on liquidity in the three markets of currency, gold and land and taxation on these markets was investigated using the structural vector autoregression model and instantaneous reaction functions. The results showed that the currency speculation shock increases liquidity in the first four periods; But after some time, along with the decrease in speculation, the liquidity also decreases. The liquidity response to gold speculation shock occurs sinusoidally. Imposing a tax on gold speculation will lead to a decrease in speculation and liquidity by increasing the cost of speculation. But after a few periods, despite the imposition of a tax on gold, speculation will rise again and lead to an increase in liquidity. Speculation in the land market in the first few periods leads to a decrease in liquidity; But from the third period, due to the investorsʹ belief that the price of land will not decrease, the volume of transactions of speculators in this market increases and leads to an increase in liquidity. Imposing a tax on land transactions also reduces the buying and selling in this market by increasing the cost of transactions. Despite bearing the created tax burden, after six periods due to the profitability of buying and selling land, it continues to speculate and liquidity increases. Despite all these facts, not much attention has been paid to the relationship between speculation and liquidity. In this research, according to the importance of liquidity as a macro variable that is used to achieve other economic goals in structural adjustment programs, and considering the effect of the expansion of speculative activities on liquidity, how this effect was investigated. Also, in the previous researches, the imposition of tax as a control policy has been examined only in an unproductive sector, which does not have the necessary effect on liquidity control due to the profitability of other unproductive sectors after imposing a tax on one sector; Therefore, in this research, the tax on speculation was chosen in the unproductive sectors of currency, gold and land.

5

75926