23756

LIN2 246

كارشناسي ارشد

زبانشناسي همگاني

زبان هاي خارجي

1403/06/24

116 ص.

حدائق رضائي

عادل رفيعي

دستور ساخت , ساخت , ساخت «چه برسد به» , عنصر قطب منفي , ساخت سنجه‌اي

دستور ساخت به خانوادۀ بزرگي از رويكردهاي نظريِ متفاوت اما مرتبط اشاره دارد كه در آنها «ساخت‌ها» مبناي بررسي‌هاي دستوري و تعميم‌هاي زباني قرار مي‌گيرند. دستور ساخت گلدبرك (1995) يكي از رويكردهاي شناختي به مطالعۀ دستور است كه با تلاش وي در گسترش دادن تحليل‌هاي اين دستور از ساخت‌هاي اصطلاحي به ساخت‌هاي قاعده‌مند شكل گرفت. در پژوهش تحليلي-توصيفي حاضر تلاش شده است تا با كاربست مفاهيم بنيادين دستور ساخت گلدبرگ (1995، 2003، 2013) به بررسي ساخت «چه برسد به» پرداخته شود. در راستاي تحقق اين هدف، نخست تعداد 350 جملۀ داراي «چه برسد به» از پيكرۀ همشهري (نسخۀ دوم)، موتور جست‌وجوي گوگل و گفتار گويشوران فارسي‌زبان استخراج شد. سپس ويژگي‌هاي آوايي/ واجي، نحوي، معني‌شناختي و كاربردشناختي داده‌هاي مستخرج در چارچوب انگاره دستور ساخت مورد تحليل و بررسي قرار گرفتند و طرح‌واره‌ها و زيرطرح‌واره‌هاي نحوي، معني‌شناختي و كاربردشناختي معرفي شدند. بررسي‌ها نشان داد كه ساخت «چه برسد به» يك ساخت قطب منفي است و محرك عنصر قطب منفي در آن به‌طور آشكار يا ضمني وجود دارد. در 5/62% از داده‌ها نفيِ آشكار مشاهده شد كه بيانگر نوع سرنمونِ ساخت است. 4/37% از داده‌ها نيز دربردارندۀ نفيِ تضمّني بودند كه حاكي از نقش مهم تضمّن منفي در مجوز دهي به اين ساخت است. چهار زيرنوع منفي تضمّني شناسايي شد كه در اين ميان، زيرنوع منفي تضمّني واژگاني با 5/65 %، منفي تضمّني بافتي با 4/27%، منفي تضمّني حاوي قيدهاي «به‌زور/ به‌ندرت/ به‌سختي و به‌زحمت» با 04/0% و منفي تضمّني بلاغي با 02/0% به ترتيب بيشترين سهم را داشتند. زيرنوع منفي تضمّني بافتي كه پس از منفي تضمّني واژگاني سهم قابل توجهي از داده‌ها را به خود اختصاص داد، نقش ويژگي‌هاي بافتي و دانش مشترك گويشوران در شكل‌گيري اين ساخت را برجسته نشان داد. اين نقش آنجا اهميت يافت كه در اين دست از جمله‌ها نشاني از عناصر منفي‌ساز يا واژه‌هاي حاوي تضمّن منفي مشاهده نشد و مي‌توانستند به عنوان موارد ناقض قطبيّت منفيِ ساخت تلقي شوند. در همۀ نمونه‌هاي بررسي شده، رابطۀ استلزامِ سنجه- محور در بين دو بخش ساخت ديده شد. ماهيت سنجه‌اي ساخت با شناسايي دو نوع سنجۀ معني‌شناختي و كاربردشناختي (بافتي) محرز شد كه هر كدام به ترتيب 2/74% و 7/25% از نمونه‌ساخت‌ها را به خود اختصاص دادند. همچنين رعايت اصل ربط و اصل كميت گرايس (1975) در تمامي داده‌ها مشاهده شد. در غالب داده‌ها، رعايت اصل ربط با توجه به مرتبط بودن بخش دوم ساخت با متن به‌طور مستقيم حاصل شد و تنها در 02/0% از موارد، دانش مشترك مشاركان در اغناي اصل ربط دخيل بود. نتايج نشان داد كه دستور ساخت انگاره‌اي كارآمد در تحليل و توصيف ساخت «چه برسد به» است و ويژگي‌هاي بافتي- گفتماني و دانش پس‌زمينه‌اي نقش درخور توجهي در شكل‌گيري جنبه‌هاي نحوي، معني‌شناختي و كاربردشناختي اين ساخت ايفا مي‌كنند.

Construction , Construction Grammar , The Persian Construction of ‘če beresæd be’ , Negative Polarity Item , Scalar Construction

The Construction of ‘če beresæd be’: A Construction Grammar Approach

زبان شناسي

Construction Grammar’s primary motivation was the insight that the juxtaposition of words rarely results in a simple concatenation of the meanings those words might have in isolation. The linguistic units taken to be studied in this approach are called constructions which are seen as form- meaning pairings. In construction Grammar, knowing a language equals knowing its constructions. Early studies in construction Grammar focused on peripheral and idiomatic structures. Goldberg (1995) made the most contribution to extend the constructionist framework from irregular idiomatic constructions to regular ones and hence, gave rise to Goldberg Construction Grammar which embodies a cognitive approach to the notion of construction. The present thesis aims to study the Persian construction of ‘če beresæd be’ within the framework of Goldberg Construction Grammar. To this end, 350 sentences including ‘če beresæd be’ were collected from Hamshahri Corpus (2009), google search and everyday speech of Persian speakers. To describe ‘če beresæd be’ construction, a full account of syntactic, semantic and pragmatic characteristics was provided and their constructional schemas and subschemas were identified. The analysis of 350 constructs showed that, First and foremost, ‘če beresæd be’, which acts as a coordinative conjunction, is a negative polarity element which occurs in a negative environment and needs to be licensed by a negative trigger. Regarding the trigger, ‘če beresæd be’ construction was divided into two main types, i.e. explicit negative and implicit negative. 65.5% of the sentences indicated the explicit type which is the prototypical variety and 37.4% implicitly conveyed negativity. In such sentences, the negative implicature operated as the trigger to license ‘če beresæd be’. Four subtypes of the implicit negative type were also recognized including lexical implicit negative, contextual implicit negative, implicit negative with the adverbs (hardly, barely, scarcely) and rhetorical negative, each with 65.5%, 27.4%, 0.04% and 0.02% respectively. Findings revealed that scalarity is inherent in ‘če beresæd be’ construction and the elements on the scale have an entailment relation. On the basis of analysis, two types of scale, i.e. semantic and pragmatic each with 74.2% and 25.7%, were conceived. This construction also intracts with the principles of cooperative conversation. Sentences containing ‘če beresæd be’ are used to avoid a clash between the maxims of Quantity and Relevance. While in most data, the second part of the construction directly allowed the speaker to be relevant to the topic under discussion, only 0.02% of sentences obeyed the relevance maxim through shared knowledge or contextual information.

5

34559