23739

PHI2 475

كارشناسي ارشد

فلسفه و كلام اسلامي

الهيات و معارف اهل البيت(ع)

تيرماه 1403

98 ص.

مهدي گنجور

دكتر ديناني , عقلانيت , عشق , بي نهايت , معنويت

يكي از مسايل بنيادي در حوزه علوم انساني از جمله فلسفه، عرفان، الهيات و همچنين امروزه در روانشناسي و علوم تربيتي مسئلۀ معنويت است. معنويت در واقع كوششي براي پركردن خلأ معنا در زندگي بشر بويژه انسان مدرن مي باشد. اما در اين مسئله رويكردهاي مختلفي وجود دارد و تعاريف متفاوتي از ماهيت و چيستي معنويت ارائه شده است. اين پژوهش به بررسي چيستي معنويت و گسترۀ افق آن، همچنين آثار فردي و اجتماعي اش در منظومۀ فكري دكتر ديناني مي پردازد. استاد غلامحسين ابراهيمي ديناني، فيلسوف و حكيم مسلمان معاصر، از شاگردان برجسته علامه طباطبايي محسوب مي شوند. در ديدگاه ايشان، انسان به محض اينكه انديشيدن به منشأ هستي و خويشتن را آغاز كرد، پا در وادي بي كران معنويت نهاده است. وي، تنها راه سلوك را "تعقل" و معبدِ حقيقي را "عقل" مي دانند. از اين رو نوشتار حاضر مي كوشد به سبك مسئله محور و با روش توصيفي- تحليلي از نوع استنتاجي به اين موضوع بپردازد. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد كه معنويتِ مد نظر استاد ديناني نه منحصر در شريعت خاصي است، چنان كه پيروان ظاهري مسلك اديان معتقدند و نه به مثابه اخلاق منهاي دين است، آن طور كه انديشمندان سكولار ارائه مي دهند. معنويت از ديدگاه دكتر ديناني، مساوق عالم معني است؛ كه امري نامتناهي و تشكيكي بوده و بالاترين مرتبه آن در ارتباط و پيوند با حق تبارك و تعالي تحقق مي يابد. نتيجه ديگري كه از پژوهش حاضر به دست مي آيد، معطوف به نسبت عقلانيت و معنويت در انديشه ايشان است. از آنجا كه معنويت، تعالي و فرا رفتن از عالم ماده و گام نهادن در وادي بي نهايتِ معنا و عالم حضور است، طريقي جز عقل و آگاهي ندارد. چرا كه عقل نيز همچون معنا، امري فراحسي و باطني است؛ لذا بر اساس سنخيت وجودي بين اين دو، دكتر ديناني معنويت را جلوه اي از عقلانيت مي دانند. طبق اين تلقي هر نوع تعريفي از معنويت از قبيل عرفان هاي نو ظهور و غيره كه با عقل، ناساز گار باشد، باطل بوده و انسان را به سر منزل مقصود نخواهد رساند. معنويت صرفا با تكيه بر عقلانيت مي تواند انسان را از كثرت انگاري و دوئيت ها به عالم وحدت كه وادي صلح و آرامش است، رهنمون گرداند. در اين جهان بيني مي توان عشق و معنويت را نيز مساوق دانست. چرا كه همان طور كه معنويت فرا رفتن از كثرات و رسيدن به وحدت است، عشق نيز گذشتنِ عاشق از خود و فاني شدن در معشوق و در نتيجه به وحدت رسيدن است.

Dr. Dinani , rationality , love , infinity , spirituality

The Study of Spirituality on Dr. Dinaniʹs Intellectual Tradition

فلسفه و كلام اسلامي

One of the fundamental issues in the field of human sciences, including philosophy, mysticism, theology, as well as today in psychology and educational sciences, is the issue of spirituality. Spirituality is actually an effort to fill the void of meaning in human life, especially modern man. However, there are different approaches to this issue and different definitions of the nature and essence of spirituality have been presented. This research investigates spirituality and its scope, as well as its individual and social effects according to Dr. Dinaniʹs intellectual system. Professor Gholamhossein Ebrahimi Dinani, a contemporary Muslim philosopher and sage, is considered one of the prominent students of Allameh Tabatabai. In his view, as soon as man starts thinking about the origin of existence and himself, he has stepped into the boundless valley of spirituality. He considers the only way of conduct as "reasoning" and the true temple as "reason". Therefore, the present article tries to deal with this issue in a problem-oriented style and with a descriptive-analytical method of inferential type. The findings of the research show that the spirituality in Dinani’s view is not exclusive to a certain Sharia, as the apparent followers of religions believe, and it is not like morality minus religion, as secular thinkers present. From Dr. Dinaniʹs point of view, spirituality is the equivalent of the world of meaning; which is an infinite and esoteric matter, and its highest order is realized in connection with the Almighty. Another result obtained from the present research is the relation between rationality and spirituality in his thought. Since spirituality is transcendence, going beyond the world of matter and stepping into the infinite valley of meaning and the world of presence, it has no other way than reason and awareness. Because intellect, like meaning, is an extra-sensory and inner matter; Therefore, based on the resemblance of these two, Dr. Dinani considers spirituality to be a manifestation of rationality. According to this view, any kind of definition of spirituality, such as newly emerging mysticisms, etc., which is incompatible with reason, is invalid and will not bring a person to his destination. Spirituality, relying only on rationality, can bring man from pluralism and dualities to the world of unity, which is the valley of peace and tranquility. In this worldview, love and spirituality can also be seen as mutual. Because just as spirituality is transcending multitudes and reaching unity, love is also the loverʹs passing away from himself and becoming mortal in the beloved and thus reaching unity.

5

34359