23341

HIS3 170

دكتري

تاريخ تشيع

ادبيات و علوم انساني

دي ماه 1402

200

حسين عزيزي , محمدعلي چلونگر

امامان شيعه , علوم ائمه , علوم غيرديني , تبيين تاريخي

رفته شود. اين فرضيه(وجود شواهد تاريخي دال بر آگاهي امام ازعلوم بشري و استفاده از منابع اين علوم) را افزون بر احاديث موجود، با استناد به شواهد تاريخي، چون استفاده ائمه از انواع منابع مكتوب،سفارش و كوشش آنان در كسب آگاهي¬هاي تاريخي، بهره مندي از موهبت عقل و تفكر، سفارش به مطلق مشورت و استفاده از آن، مراجعه عادي به انواع روايات و گزارش هاي متعارف، مي¬توان اثبات كرد. نتيجه اين بررسي، مي¬تواند آگاهي هاي امامان از دانش¬هاي غيرددر باور شيعيان اماميه، امام علي عليه السلام و ده تن از فرزندان ايشان، به مدت 249 سال(11-260ق)-به صورت حضوري- امامت و مرجعيت سياسي و معنوي امت را بر اساس نصوص ديني بر عهده داشته¬اند. درباره جايگاه و نقش و اختيارات آنان، پيوسته، موضوعات و مسائل گوناگوني در روايات موجود و در ميان صاحب‌نظران مطرح بوده¬است. يكي از مهم‌ترين آن‌ها، موضوع «علم امام» و مسائل پيرامون آن بوده¬است. يكي از مسائل مربوط به علم امام، بررسي شواهد تاريخي دال بر آگاهي امام از علوم بشري و منابع اين علوم است. درباره تسلط فوق بشري ائمه بر علوم ديني، اختلاف چشمگيري در ميان علماي شيعه نمي¬توان يافت، بلكه احاطه كامل امام بر علوم ديني را شرط امامت دانسته¬اند. آن چه كه مايه گفتگو و اختلاف در ميان محدّثان و متكلمان شيعي است، ميزان آگاهي ايشان بر علوم غيرديني است. برخي از ايشان، مانند نوبختيان معتقدند كه امامان بالفعل و درحال، بر جميع امور و علوم، آگاهي كامل دارند؛ اما جريان شيخ مفيد و شاگردان ايشان معتقدند كه آگاهي بر علوم غيرديني از لوازم و ضروريات مقام امامت نيست اگرچه آنها مي¬توانند از اين علوم آگاه باشند. در اين ميان، البته جريان‌هاي ديگري مانند افراد منتسب به غلو نيز بوده¬اند كه به تسلط تام و كامل امامان بر جميع علوم ديني و غيبي و بشري اصرار ورزيده¬اند. دانش امام از نظر آنان به گونه¬اي است كه مي¬تواند هم سنگ دانش خداوند در نظر گيني را تصريح كند؛ دوم اينكه نظريه حداكثري درباره علوم ائمه و منابع غير¬بشري آن را مورد تشكيك قرار دهد؛ سوم اينكه، رويكرد غلوآميز درباره مواد و منابع علوم آنان را به چالش بكشد. مطلب ديگر اينكه، عملكرد امامان در حوزه علوم غيرديني نشان مي¬دهد كه در برخي موارد مانند حقوق اجتماعي و حقوق فردي، چون امامان نسبتي ميان وظايف خود در جايگاه امامت و اين علوم متصور بودند، علاوه بر سفارش¬هاي تك نفره، به ايراد خطابه در جمع¬هاي عمومي نيز مي¬پرداختند و گاهي نيز دست به نگارش مستقيم مي¬زدند يا املا كردن به اصحاب را انجام مي¬دادند. درباره دانش¬هايي چون كيميا و طب به دلايل مختلف، امامان بيشتر در جمع¬هاي خصوصي يا نشست¬هاي صميمي، نظر خود را ابراز مي كردند؛ چون نسبتي بين جايگاه امامت و انتظارات مردم از امامان نمي¬ديدند. البته شايد نقش حكومت در انحصاري كردن برخي دانش¬ها را در عدم ابراز يا پرهيز از دخالت در اين علوم را نيز بتوان فرض كرد.

1402/12/26

فاطمه مهدي

Shiite imams , non-religious knowledges , non-religious knowledges , historical explanation , sources of imam knowledges

Historical explanation of Shiite imamsʹ relationship with non-religious sciences

تاريخ

In the belief of the Shiites of the Imamia, Imam Ali (peace be upon him) and ten of his children have held the Imamate and political and spiritual authority of the Ummah for 249 years (260-11) based on religious texts. Regarding their position, role and powers, various topics and issues have been discussed in existing traditions and among experts. One of the most important of them has been the subject of "Imamʹs knowledge" and the issues surrounding it. One of the issues related to the Imamʹs knowledge is the examination of historical evidence indicating the Imamʹs knowledge of human sciences and the sources of these sciences. Regarding the imamsʹ superhuman mastery over religious sciences, no significant difference can be found among Shia scholars, rather, they consider the imamʹs complete knowledge of religious sciences to be a condition for Imamate. What is the source of discussion and disagreement among Shia scholars and theologians is their knowledge of non-religious sciences. Some of them, such as the Nobakhtians, believe that the current imams have full knowledge of all matters and sciences, but the current of Sheikh Mofid and his students believe that knowledge of non-religious sciences is not one of the essentials of the position of Imamate, but they can be aware of these sciences. to be In the meantime, of course, there have been other currents, such as people attributed to Ghol, who have insisted on the complete mastery of Imams over all religious, occult and human sciences. According to them, Imamʹs knowledge is such that it can be considered as the stone of Godʹs knowledge. This hypothesis (the existence of historical evidence indicating the Imamʹs knowledge of human sciences and the use of the sources of these sciences) in addition to the existing hadiths, by citing several historical witnesses, such as the Imamsʹ use of various written sources, their orders and efforts in acquiring historical knowledge, Benefiting from the gift of reason and thinking, ordering absolute consultation and using it, normal reference to all kinds of traditions and conventional reports, can be proved. The result of this study can first question the maximalist theory about Imamsʹ sciences and its non-human sources; Secondly, to challenge the exaggerated approach about the materials and sources of their sciences.

5

36330